Mag de EU reclame maken voor vlees en alcohol?
Heeft het zin om geld in reclame voor vlees en alcohol te steken terwijl de Europese Unie eigenlijk wil dat we er minder van consumeren? Dat is de vraag die de Europese Groenen aan de commissie Landbouw stelden tijdens een recent debat over het EU-promotiebeleid voor agrovoedingsproducten.
Het gezegde ‘onbekend is onbemind’ geldt net zo goed voor Europese agrovoedingsproducten. Daarom investeert de Europese Unie jaarlijks miljoenen euro’s in reclame- en promotiecampagnes om de vele kwaliteiten van onze voedingsproducten in de kijker te zetten.
Tussen 2015 en 2025 zijn er zo’n 680 campagnes gefinancierd om nieuwe marktkansen te creëren binnen en buiten de EU. Onder andere producenten(organisaties) kunnen met dat geld de afzet van hun producten bevorderen door de smaak, traditionele achtergrond of klimaat-, milieu- en diervriendelijke productiemethodes ervan te benadrukken in promotiecampagnes.
En het EU-promotiebeleid wordt alleen maar belangrijker. De Europese Commissie verhoogde het budget dat in 2026 naar deze campagnes gaat van 132 miljoen naar 205 miljoen euro. Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, beloofde in haar State of the Union in september 2025 om het promotiebeleid een versnelling hoger te schakelen met een ‘Buy European Food’ campagne. “Het is een nuttig instrument om het concurrentievermogen en de zichtbaarheid van agrovoedingsproducten op de interne markt en daarbuiten te versterken”, zegt Europarlementslid Salvatore De Meo (Europese Volkspartij) over het promotiebeleid, wat volgens de conservatieve Italiaan echt bijdraagt aan de herkenbaarheid van Europese voedingsproducten.
De baten wegen dan wel op tegen de kosten van het programma, toch ziet De Meo enkele verbeterpunten. Na meer dan 10 jaar sinds de vorige grote hervorming in 2014 werd het hoog tijd voor een evaluatie van het promotiebeleid. Zijn rapport met een reeks aanbevelingen werd op 8 april besproken in de landbouwcommissie van het Europees Parlement.
Geen controverse
Over de meeste aanbevelingen bestond er een brede politieke consensus. Zo was iedereen het erover eens dat deze promotiecampagnes belangrijk zijn voor kmo’s, die te kampen hebben met hoge productiekosten, een beperkte investeringscapaciteit en sterke internationale concurrentie.
Kleine en middelgrote producten, zeker in plattelands- en achtergestelde gebieden, verdienen dan ook meer steun en moeten gemakkelijker toegang krijgen tot de steunprogramma’s. Nu raken zij vaak ontmoedigd ‘door de complexiteit van bureaucratische en administratieve procedures’.
Ook zijn Europarlementsleden het grotendeels eens dat de steun bij overmacht flexibeler moet kunnen worden ingezet. Bij geopolitieke instabiliteit of ongunstige weersomstandigheden moeten steunontvangers de afzetbestemming of productcategorie van campagnes kunnen wijzigen.
Vlees en wijn
Wel voer voor discussie was de vraag of er zomaar reclame mag gemaakt worden voor vlees en alcohol. Volgens De Meo moet de ‘uitsluiting of zelfs demonisering van sommige producten’, omdat ze niet in lijn zijn met Europees beleid om duurzame landbouwmethodes of een gezond dieet te bevorderen, worden vermeden. Het Europese promotiebeleid moet inderdaad bijdragen aan deze doelstellingen, aldus De Meo, maar dat doet het nu al, door bijvoorbeeld steun te verlenen aan de afzet van groenten en fruit. Elke mogelijke beperking op de toegang tot promotiefinanciering voor voedingsproducten als rood vlees en wijn kan voor hem echter niet door de beugel.
De (extreem)rechtse kant van het halfrond viel hem hierin bij en maakte er direct een ideologische strijd van. Wijn en vlees zijn cruciaal voor ‘onze manier van leven’, en door ze uit te sluiten van het EU-promotiebeleid, val je producenten aan, klonk het. Ook de socialisten en liberalen stonden niet te springen voor een verbod op bepaalde voedingsproducten.
De Europese Groenen willen wel zo’n verbod. Daarmee willen ze geen voedingsproducten demoniseren, of mensen voorschrijven wat ze wel of niet mogen eten, zeggen ze. Maar waarom zou je geld steken in reclame voor ongezond en vervuilend eten als andere beleidsprogramma’s, zoals de Boer-tot-Bord-strategie en het kankerbestrijdingsplan, juist inzetten op een meer plantaardig en gezonder voedingspatroon? Deze beleidsprogramma’s moeten elkaar versterken, niet tegenwerken, was de boodschap.
Tilly Metz van de Europese Groenen vroeg de Europese Commissie dan ook tijdens het debat om de subsidies voor de promotie van alcohol en vlees af te schaffen. “Voedingsmiddelen die door de WHO als kankerverwekkend beschouwd worden, mogen niet actief worden gepromoot, noch binnen, noch buiten de EU.”
Daarbij verwees Metz naar een bevraging waaruit blijkt dat bijna 80% van de Europese burgers vindt dat reclame voor voedingsmiddelen die geen gezond en duurzaam eetpatroon bevorderen, aan banden gelegd moet worden. “Waarom luisteren we niet naar de meerderheid van de burgers”, vroeg ze zich af.
Zij wees er ook op dat het geld beter naar promotiecampagnes voor plantaardige voedingsmiddelen en eiwitvervangers, zoals peulvruchten en zuivelvervangers, kan gaan. “Zo bieden we consumenten gezondere, diervriendelijkere en emissiearmere keuze. En door consumenten aan te moedigen om voor binnenlandse producten te kiezen, kan het EU-promotiebeleid bijdragen aan het versterken van de veerkracht en onafhankelijkheid van de Europese plantaardige eiwitproductie”, aldus Metz. “Waarom zouden we deze kans niet grijpen?”
Biologische sector
Een tweede twistpunt was de vraag wat te doen met het overschot aan budget voor de biologische sector. “Niet alles was opgebruikt”, volgens De Meo. Voor andere programma’s was er dan weer te weinig geld om aan de vraag te voldoen. Hij vroeg zich dan ook af of dit budget niet flexibeler kan worden ingezet voor andere sectoren.
Volgens Christina Guarda van de Groenen moeten we ons eerder de vraag stellen waarom bioboeren geen gebruikmaken van deze middelen. Er is nood aan een promotiebeleid op maat. “Ze denken nu dat het niet gemaakt is voor hen. Laten we proberen toegankelijke programma’s te maken.”
De Meo wilde naar eigen zeggen niet per se het budget voor de biologische sector reduceren, maar hij vindt het jammer dat budget dat ergens anders broodnodig is, ongebruikt blijft. Hij gaf wel aan open te staan voor amendementen die het makkelijker maken voor bioboeren om deze middelen te gebruiken, voordat de commissie Landbouw tijdens een van haar volgende vergaderingen over zijn rapport stemt.
