Opinie: Lokaal voedsel als basisrecht in de grondwet is geen zot idee
Politica Jinnih Beels pleitte er een tijdje geleden al voor en nu pleit ook cd&v politicus Sammy Mahdi voor de vermelding van voedsel als basisrecht in de grondwet. Zij zijn daar niet de eerste mee. Velen gingen hen al voor, ook het Algemeen Boerensyndicaat (ABS).
Eigenlijk staat voeding als basisrecht al in de Belgische grondwet. Artikel 23 luidt namelijk: ‘Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden’. Gezond en voldoende (toegang tot) voedsel is een eerste vereiste om een menswaardig leven te leiden en is zodoende een basisrecht. Deze interpretatie wordt wel niet gemaakt, voedsel is daarvoor waarschijnlijk te basaal, te banaal.
Het recht op voedsel is ook een fundamenteel mensenrecht, vastgelegd in internationale verdragen zoals het IVESCR (1966) en artikel 25 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Iedereen moet altijd, fysieke en economische toegang hebben tot voldoende, veilige en voedzame voeding. Overheden hebben de plicht dit te waarborgen en honger te bestrijden.
Universeel mensenrecht verdedigen
Artikel 23 van onze Grondwet is met andere woorden aan herziening toe. Het betoog van deze 2 politici van verschillende strekkingen om voedsel in de Belgische grondwet op te nemen, is dus geen populisme of een doorgeschoten vorm van agrolobby, maar de progressieve verdediging van een universeel mensenrecht.
Dat sommigen zich hierdoor gebeten voelen, doet de wenkbrauwen ferm fronsen. Is voedsel dan geen basisrecht? Toegang tot en het kunnen beschikken over voldoende voeding die van afdoende kwaliteit is, is een conditio sine qua non als we spreken over een menswaardig bestaan conform artikel 23 van onze grondwet. Dat principe mag niet nog verder uitgehold worden. Nu reeds is of dreigt Europa niet langer zelfvoorzienend te zijn voor een aantal belangrijke voedingsmiddelen.
Het streven naar een ecologisch paradijs staat nu voor een aantal NGO’s en beleidsmensen, ook in de EU boven alles, ook boven de toegang tot voeding. Elk paradijs, hoe mooi ook, verandert in een hel als je niks te eten hebt. "Qu'ils mangent de la brioche" (dat ze dan maar taart eten) hoor ik nog net niet, maar het ontkennen van het mensenrecht op voeding, getuigt wel degelijk van een zekere hautaine houding, eigen aan wie het gevoel met de dagdagelijkse werkelijkheid verloren is of ontkent.
Geopolitieke strubbelingen
De discussie mag zich niet louter beperken tot de toegang tot voedsel. Het afsluiten van handelsovereenkomsten, waarbij de import van voedingsproducten pasmunt is voor industriële goederen zou je ook bescherming van de voedselzekerheid kunnen noemen. In de realiteit bereik je hier het tegenovergestelde mee.
Naast dat die geïmporteerde voeding niet voldoet aan wat we hier wenselijk achten, drogen die importstromen op bij de eerste de beste problemen en geopolitieke strubbelingen. Of is iedereen Covid-19 al vergeten? De Vlaming en bij uitstek de Vlaamse stedeling, die sterk afhankelijk is van logistieke ketens voor zijn voedselvoorziening, schiet dus niks op met onbetrouwbaar voedsel van verre, overzeese bestemmingen. De enige betrouwbare bron van voeding is en zal altijd de eigen landbouwproductie blijven, tezamen met een lokaal verankerde voedingsnijverheid.
Voeding is een basisrecht, het is een vanzelfsprekende boodschap die het Algemeen Boerensyndicaat en anderen al lang uitdragen. Nu 2 politici, van uiteenlopende strekkingen ook deze boodschap uitspreken, wordt het tijd dat Vlaanderen op alle niveaus aandringt om voedselsoevereiniteit als afdwingbare plicht voor de verschillende overheden in de grondwet te verankeren.
Lokaal voedsel als basisrecht in de grondwet, het is echt geen zot idee.
