Opinie: Kleine aanpassingen, MAP, PAS… en boeren (blijven) bestelen
Nadat enkele maanden geleden door VLM de ‘waarschuwing’ werd uitgestuurd dat beschermingsstroken in januari 2026 moeten aanwezig zijn, wordt nu pas, met mondjesmaat, aangekondigd welke verplichtingen hiermee gepaard gaan.
De ‘natuurlijke’ gang van zaken is normaal gesproken net andersom. Maar ja, wie de macht heeft, maakt hier graag gebruik (misbruik) van.
Maai Mei Niet
Velen kennen de actie ‘Maai Mei Niet’. Dit initiatief kon en kan op grote belangstelling rekenen en menig huishouden liet dit ook optekenen bij de organisatoren. Kunt u zich voorstellen dat deze inventaris wordt opgevraagd door de overheid en dat iedere deelnemer een aangetekend schrijven in de bus krijgt met de mededeling: ‘op straffe van boete, verboden om in mei, juni en juli te maaien’?
Degene die deze maatregel zou durven opleggen tekent zijn/haar politiek doodvonnis. En toch is dit zeer beknopt wat nu gebeurt met de verplichting tot aanleggen van beschermingsstroken. Het enige verschil is dat het kiespubliek van landbouwers vele malen kleiner is dan dat van de huishoudens.
De nieuw aangekondigde ecomaatregelen zijn enkel toepasbaar op percelen bouwland, met uitsluiting van de teelt gras. In tegenstelling tot vroegere vereisten zou nu een breedte van 3 m ook in aanmerking komen voor ‘vergoeding’. Er is wel de verplichting om dit gewas, ten vroegste vanaf 15 juli te ‘klepelen’ al dan niet met afvoer. De vergoeding bedraagt 1.000 (1.250) euro/ha, oftewel 10 eurocent per m². Voor 300 m² te klepelen ontvang je dus 30 euro. Wie een loonwerker kent die voor dit bedrag uitrijdt mag dit aan de redactie laten weten. Niemand zal zich melden.
Productie- en patrimoniumverlies
Zoals hierboven vermeld zijn beschermingsstroken naast grasland uitgesloten van ecomaatregelen. De achterliggende gedachte hierbij is blijkbaar dat, omdat deze strook nog begraasd mag worden, het productieverlies miniem is. Daar ben ik het niet mee eens en met mij vele anderen . Er worden ook vele weiden aangegeven als ‘uitsluitend maaien’, enerzijds omdat de bedrijfsleider ervoor kiest om geen weidegang toe te passen, anderzijds omdat de ligging van het perceel niet aansluit bij de huiskavel.
De komst van de wolf heeft deze evolutie trouwens nog versterkt. Ook bij deze percelen, als ze gelegen zijn naast een blauwe waterloop, is maaien binnen 3 (of 5) m van de waterloop pas toegestaan vanaf 15 juli. Wetende dat de helft tot twee derde van de grasopbrengst wordt bekomen bij vroeg maaien, zorgt dit maaiverbod voor een aanzienlijk productieverlies. Patrimoniumverlies wordt door de overheid steevast genegeerd. Daarnaast is er ook een groot kwaliteitsverlies. Gras dat voor een eerste maal gemaaid wordt na 15 juli bevat nauwelijks suiker. Met andere woorden de koeien willen het gewoon niet eten.
Bestolen door overheid
Natuurorganisaties die landbouwgrond aankopen, krijgen in bepaalde gevallen een financiële tussenkomst van 90% op het aankoopbedrag. Als landbouwgrond, aangekocht door een landbouwer, door overheidsmaatregelen in de feiten wordt omgezet in natuur, dan krijgt de landbouwer/gebruiker bij toepassing van de nieuwe ecomaatregel hooguit 20% van de huidige waarde als ondersteuning en dan nog op voorwaarde dat hij deze maatregel gedurende 20 jaar aanhoudt.
Je kan ook stellen dat de grondeigenaar voor 80% van de grondwaarde bestolen wordt door de overheid. Het is trouwens nog afwachten of er geen explosie volgt van aanvragen, omdat in 2026 ook in gebiedstype 0 en 1 deze beschermingsstroken van kracht worden. In dat geval wordt het budget dat hiervoor werd vastgelegd uitgesmeerd over alle aanvragen en is de kans zeer reëel dat de beloofde vergoeding per m² naar beneden wordt bijgesteld.
Ik vraag mij soms af tijdens welke brainstormsessies dit soort maatregelen tot stand zijn gekomen. Qua setting denk ik dat er een grote overeenkomst bestaat met de grap die de Nederlandse cabaretier Fons Jansen (1925-1991) ooit gemaakt heeft over het Vaticaans Concilie: ‘2.500 vrijgezellen die, maandenlang, discussiëren over het huwelijk’.
Mentale ondersteuning in kennisportefeuille
Landbouwbedrijven zijn het dagelijkse voorwerp van uitgebreide controles van allerlei instanties. Daarnaast worden we in het dagelijks leven om de oren geslagen met acroniemen : ‘YOLO, FOMO, CAPAS, PAS, MBA, WeComV, B3W,… ‘. Een hele poespas voorwaar.
Ik pleit ervoor om landbouwbedrijven het statuut ‘C3PO’ toe te kennen (niet te verwarren met de sympathieke robot uit Star Wars). Een inspecteur weet dan automatisch van zijn ‘controleobjecten’ dat 50% van de bedrijfsleiders kampt met depressies, 25% vertoont symptomen van burn-out en 20% heeft reeds zelfmoordgedachten gehad (Waalse steekproef). Misschien kiest hij dan voor een meer menselijke aanpak. Of misschien gaat er bij de beleidsmakers (ooit) een lichtje branden dat mentale ondersteuning ook in aanmerking kan komen voor de ‘kennisportefeuille’ in het E-loket, voor het te laat is.
Van C3PO naar C3P2O
Een kennis vertelde mij onlangs het wedervaren van een bedrijfsleider die een groep ‘verkozenen des volks’ rondleidde op zijn bedrijf. Na een uitgebreide uitleg over alle milieumaatregelen die al werden genomen en die nog zullen worden genomen, werd door één van de bezoekers bloedserieus de vraag gesteld : ‘Kunt u ons ook eens tonen waar zich de installatie bevindt waarmee u alle mest de beek inpompt?’ … Het toont, helaas, nog maar eens aan welke waanideeën er nog altijd leven bij sommige politici.
Vraagt u zich af wat C3PO betekent? ‘ Constant aan Politieke en Publieke Pesterijen Onderhevig’. Misschien moet ik dit veranderen in C3P20 : ‘ Constant aan Politieke en Publieke Pesterijen Onderhevig door Onkunde’.
Aan alle landbouwers en hun (politieke) vertegenwoordigers, veel sterkte, doorzettingsvermogen én incasseringsvermogen toegewenst voor 2026. U zal het nodig hebben.
