Efficiënt en veerkrachtig melken
Voorzitter Tom Van Nespen van het Melkcontrolecentrum Vlaanderen (MCC) kijkt terug op een uitdagend 2025, waarin zowel MCC als de hele Vlaamse melkveesector blijk gaven van veerkracht en efficiëntie. Tegelijk richt de voorzitter bij de voorstelling van het jaarverslag een warme oproep aan het beleid voor mildheid in de regels.
2025 stond voor de Vlaamse melkveehouder in het teken van efficiëntie. Zowel binnen MCC als in de bredere zuivelsector werd gezocht naar manieren om met minder middelen dezelfde kwaliteit te blijven garanderen. Die efficiëntie vraagt echter veel van de mensen op het terrein. Het verhoogde werkritme en de mentale belasting mogen niet onderschat worden, en verdienen volgens het MCC erkenning en ondersteuning.
“De Vlaamse melkveehouders behoren wereldwijd bij de top inzake kwaliteit en efficiëntie. De kwaliteit van de melk was beter, omdat 2025 een minder nat jaar was dan 2024. Inzake melkvolume begon 2025 met een lichte dip door blauwtong, maar dat werd in het najaar al ingehaald. De cijfers over de stalbezetting tonen voor melkvee een veel kleinere daling dan voor vleesvee: -3% voor melkvee tegenover -20% voor vleesvee voor de periode van januari 2020 tot januari 2026. In 2026 zullen we hoogstwaarschijnlijk voor het eerst onder het miljoen runderen zakken”, zegt Benedikt Sas, directeur van het MCC.
Voor MCC zelf bracht 2025 belangrijke veranderingen met zich mee, en was een efficiëntieslag nodig. Het wegvallen van de analyse van de Vlaamse MPR-monsters zorgde voor een daling van de omzet en er moest bespaard worden op personeel. Dankzij gerichte inspanningen, zoals het opzetten en de verdere uitbouw van de Individuele Melk Analyse (IMA) en een toename van audits, kon het MCC het jaar alsnog afsluiten met een positief financieel resultaat.
Sector onder druk maar veerkrachtig
Ook in het landschap van de zuivelondernemingen ziet het MCC een duidelijke evolutie richting efficiëntie, met consolidaties en samenwerkingen. Die beweging moet ervoor zorgen dat alle leveraars een billijke melkprijs blijven ontvangen en dat Vlaanderen zijn positie als sterke zuivelregio in de wereld kan bestendigen. Tegelijk staat de sector onder druk door beleidsmaatregelen die leiden tot een afbouw van de veestapel. Het is een gedwongen afbouw die politiek wordt doorgeduwd, terwijl de juridische onderbouw ervan op niet al te vaste schroeven staat.
Of de lokale afbouw van de veestapel globaal het klimaat vooruithelpt, is maar zeer de vraag. De melkproductie in West-Europa is zeer efficiënt dankzij de kennis, de klimatologische omstandigheden, de genetica, de technische middelen en het historisch gegroeide verwerkingsapparaat eromheen. Als (de uitstoot van) de koe dan toch wordt gezien als klimaatboosdoener, moeten we eerlijk vergelijken. En dan lijkt 1 – efficiënte – Vlaamse koe die 12.000 l produceert minder uit te stoten dan 4 koeien die elders in de wereld elk 3.000 l produceren.
Voorzitter Tom Van Nespen pleit dan ook voor een milde regelgeving en voor een doordachte aanpak, waarbij rekening gehouden wordt met de efficiëntie en duurzaamheid van de Vlaamse melkproductie in een internationale context. Daarmee zijn zowel het klimaat als de mentale belasting van de zuivelsector gebaat. De komende jaren blijven uitdagend. Net zoals in eerdere jaren ligt de sleutel in samenwerking: tussen melkveehouders, verwerkers en beleidsmakers, met het MCC als verbindende schakel binnen het Vlaamse zuivellandschap.
Volgens directeur Benedikt Sas zijn er zware tijden op komst voor de melkveehouderij. Dat komt onder meer door de reductie van het aantal dieren, door de Europese vrijhandelsakkoorden met de Mercosur-landen en andere landen en door de hoge kosten van olie en energie, die we via de prijs van kunstmest zullen voelen bij het melkvee.
Kansen door vrijhandelsakkoorden
Lien Callewaert, directeur-generaal van de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie (BCZ), kijkt anders naar de recente Europese vrijhandelsakkoorden. Zij ziet niet enkel bedreigingen, maar ook veel kansen voor de Belgische agrovoedingssector. “Wereldwijd zijn er veel verschillen in zuivelconsumptie. Europa heeft het hoogste zuivelverbruik en in heel wat landen en regio’s valt er nog groei te halen, omdat de wereldbevolking groeit en omdat de zuivelconsumptie per persoon er nog kan stijgen. De handelsovereenkomst met Indonesië is nog niet in werking, maar de tariefverlaging van deze overeenkomst biedt nieuwe kansen voor de afzet van mozzarella, een kaas waar België een belangrijke producent van is. In de Mercosur-landen liggen kansen voor kaas, babymelk en melkpoeder. Het akkoord met Australië biedt dan weer kansen voor boter en kaas van premiumkwaliteit. Als er Europese vrijhandelsakkoorden komen met de Filipijnen, Thailand en Maleisië kan ook daar de afzet van onze zuivel groeien”, stelt Lien Callewaert.
Innovatie als motor voor kwaliteit
Het MCC ondersteunt melkveehouders met een steeds breder en slimmer dienstenpakket, en blijft inzetten op diversifiëring. In haar strategisch plan zet de organisatie dan ook in op de ontwikkeling van nieuwe diensten en producten die breder gaan in de sector en dieper in de agrovoedingsketen. Geografische spreiding maakt hier ook deel van uit, waarbij de organisatie kijkt naar het uitrollen van activiteiten in Nederland en Frankrijk. Die geografische uitbreiding draagt ook bij aan risicospreiding: door haar kwalitatieve en kostenefficiënte diensten aan te bieden in andere regio’s, versterkt MCC haar financiële veerkracht. In een krimpende markt blijft het voor MCC een prioriteit om haar werking betaalbaar te houden in het belang van de Vlaamse melkveehouders.
Met het mastitis PCR-abonnement biedt het MCC melkveehouders de mogelijkheid om hun tankmelk driemaal per jaar te laten screenen op mastitisverwekkers. Ook geiten- en schapenhouders kunnen bij het MCC terecht voor tankmelkonderzoeken in het kader van melkkwaliteitsbepaling en voor analyses op infectieziekten. Daarnaast biedt het MCC helder en onderbouwd inzicht in de CO₂-voetafdruk met de veelgevraagde klimaatscans – waaronder Klimrek en Cool Farm.
De resultaten van de analyses liegen er niet om: rauwe tankmelk van koeien heeft in Vlaanderen een gemiddeld celgetal van slechts 186.000 cellen per ml en een kiemgetal van 10.400 per ml. Op die prestatie mag de sector terecht trots zijn.
66 topkwaliteitsmelkers
Op de algemene vergadering van 27 maart maakte het MCC de namen bekend van de melkveehouders die in 2025 melk van uitstekende kwaliteit hebben geleverd. De voorwaarden voor dit diploma zijn gebaseerd op strenge normen voor het kiemgetal (<10.000/ml), het coligetal (<10/ml) en het celgetal (<150.000/ml). 66 Vlaamse producenten konden in 2025 onafgebroken aan deze kwaliteitscriteria voldoen. Dat zijn er 27 meer dan het jaar voordien. Opvallend is dat een groot deel van de laureaten nieuwe namen zijn.
De 66 topkwaliteitsmelkers zijn (alfabetisch op familienaam): Marc Bonte Sint-Margriete, Braekevelt De Laekebusch Zedelgem, Jan Buysse Evergem, Cassaer-Phillips Wieze, Sandro Claeys Middelkerke, Wim Cocquyt Landegem, Chris Cortoos Lubbeek, Johan Creytens Sint-Laureins, Pieter De Backer Waarschoot, Franky De Bel Wingene, De Bock-Van Moer Buggenhout, Chris De Brabander Damme-Lapscheure, Thierry De Clercq Kanegem, Dirk De Coster Pajottegem, Luc De Kerf Zwijndrecht, Herman De Kinder Dendermonde, De Koekoekshoeve Oordegem, De Muyt R&R Beernem-Oedelem, Ghislain De Winne Aalst-Hofstade, Steven De Winne Aalst-Hofstade, De Winter-Pauwels Vosselare, Rik Debouvere Elverdinge, Nicole Geirnaert Waarschoot, Ruben Heremans Pajottegem, Heuvick Maarkedal, Johan Hurtecant Sijsele-Damme, Jonas Martin Wortegem-Petegem, Johan Keirse-Gheleyns M Knokke-Heist, Jan Leemans Meerle, Maatschap Van Oijen Arno en Marnik Neerpelt, Patrick Mahieu & Joren Deblock Ieper-Hollebeke, Marc Merchie Dikkele, Gert Morel Zevergem, Walter Morthier Bellem, Bert Mouton Vinkt, Guy Mouton Bellem, Ramaekers Johan en Dries Bocholt, Frank Persyn Heuvelland, Koen Scheirs Berlare, Schildermans Neerpelt, Steven Schollier Semmerzake, Snoeck Massemen, Nico Steyaert Poperinge, Stefan Taveirne Eernegem, Ten Eeckhoutte Oostkamp, Bart Tormans Kasterlee, Luc Turpyn Oedelem, Van Broeck Sint-Gillis-Waas, Daniel Van de Vondel Overmere, Dirk Van De Voorde Sleidinge, Wim Van Den Broeck Vorselaar, Frderik Van Der Looven Nazareth, Johan en Wout Van Helden Meeuwen, Marc Van Herck Geel, Gert Van Hertem Neerpelt, LV Van Holle Assenede, Jan Van Looveren Brecht, Luc Van Parys Lovendegem, Van Riel Loenhout, Pieter Van Wezel en Jolien Rombouts Westmalle, Joseph Vandamme Bredene, Vandenbossche-De Schepper Deinze, Geert Vandermenschbrugge Opbrakel, Luc Vanhaecke Brugge-Sint-Kruis, Geert Vermeire Deinze en Bart Verschelde Adegem.
