FAVV-actie brengt risicozones rond zware metalen in groenten in Luik en Namen in beeld
In 2025 voerde het FAVV een gerichte controleactie in de provincies Luik en Namen uit. Daarbij liet het cadmium analyseren op gewassen die zijn geteeld in gebieden waarvan verondersteld wordt dat ze door historische industriële activiteiten vervuild zijn. De resultaten bevestigen dat er een verhoogd risico bestaat in die gebieden, waar de concentraties van zware metalen ook in de bodem hoger liggen.
Sinds Europa in 2021 de maximale toegestane gehalten van zware metalen in levensmiddelen verlaagd heeft, stelt het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) een lichte maar constante toename vast van overschrijdingen van cadmium in bepaalde lokaal geteelde groenten. Daarom onderzocht het FAVV het risico van de consumptie van deze groenten. Het nam hiervoor 48 stalen afkomstig van teelten in risicogebieden. De regionale autoriteiten verstrekten hiervoor kaarten met waarschijnlijke cadmiumgehaltes in de bodem.
Vervuiling in provincies Luik en Namen
In Vlaanderen bleek 1 van de 18 monsters niet aan de wettelijke normen voor cadmium te voldoen. In Wallonië ging het om 11 van de 30 monsters die niet aan de normen voldeden. Hoewel het hier om een verkennende controle gaat, bevestigen deze resultaten wel dat er een verhoogd risico bestaat in bepaalde specifieke gebieden langs de Samber- en Maasvallei rond Luik en in het Land van Herve, waar ook de gehalten aan zware metalen in de bodem hoger liggen.
Strenge normen voor cadmium
Cadmium is een zwaar metaal dat zich bij herhaalde blootstelling in het lichaam kan opstapelen, met name in de nieren, en op lange termijn de werking ervan kan verstoren. Het komt van nature voor in de bodem en kan door planten worden opgenomen, met name door granen en groenten. Om de consumenten te beschermen, zijn er op Europees niveau strenge grenswaarden vastgelegd voor cadmium in voeding. Deze normen worden regelmatig geëvalueerd en Europa moedigt inspanningen aan om de aanwezigheid van deze verontreiniging in de voedselketen te verminderen.
Geruststellende steekproeven
Het FAVV voert al jaren een controleprogramma uit voor zware metalen in levensmiddelen, zowel bij producten die geproduceerd zijn in België als die geïmporteerd worden uit andere landen. De resultaten van deze steekproeven zijn geruststellend. “Van de 1.559 stalen die het FAVV in 2024 analyseerde op zware metalen, voldeed 99% aan de wettelijke norm, er is dus geen algemeen probleem voor groenten op de Belgische markt”, zegt Hélène Bonte, woordvoerster van het FAVV. “Vermits het om een risico op lange termijn gaat bij herhaalde blootstelling, doen consumenten er goed aan om hun eetpatroon zoveel mogelijk te variëren, zowel in wat ze eten als waar de voeding vandaan komt.”
Overleg met autoriteiten en landbouwsector
Naar aanleiding van dit onderzoek ging het FAVV in overleg met de regionale en gezondheidsautoriteiten en met vertegenwoordigers van de landbouwsector om de te nemen maatregelen te coördineren en de betrokken telers zo goed mogelijk te begeleiden. Enkel door een combinatie van maatregelen zal de overdracht van zware metalen uit de bodem naar de geteelde gewassen kunnen worden beperkt. Lokale telers zijn net als alle andere operatoren in de voedselketen zelf verantwoordelijk voor de veiligheid van de producten die zij op de markt brengen. Zij moeten de risico’s in verband met een mogelijke milieuverontreiniging van hun bodems dan ook meenemen in hun autocontrolesysteem.
