Grensboeren vallen onder verschillende pachtwetgevingen
Landbouwers die hun bedrijf uitbaten in de buurt van een landsgrens of in de buurt van de grens tussen de verschillende gewesten in ons land, stoppen hun bedrijfsvoering uiteraard niet pal op de grens van België of Vlaanderen. Dikwijls ligt een deel van de akkers of weilanden ook over de grens. Deze specifieke situatie van grensboeren vergt oplettendheid op juridisch vlak.
In dit artikel staan we stil bij de implicaties op het vlak van de pachtwetgeving.
De pachtwetgeving in België
In België hoeven we niet eens buiten onze landsgrenzen te gaan om geconfronteerd te worden met verschillende pachtwetgevingen. Sinds de hervorming van de Pachtwet voor het Waalse Gewest in 2019 beschikt België niet meer over een uniforme pachtwetgeving. Na de invoering van het Vlaams Pachtdecreet eind 2023 bestaan er in België intussen 3 pachtregelgevingen: een Vlaamse, een Waalse en een federale.
Het Vlaamse Pachtdecreet is van toepassing op alle onroerende goederen die gelegen zijn in Vlaanderen en die verhuurd worden om te worden uitgebaat in een landbouwbedrijf, ongeacht waar de zetel van dat landbouwbedrijf is gevestigd. De onroerende goederen die gelegen zijn in het Waalse Gewest worden dan weer door de Pachtwet, zoals gewijzigd door het Waals Pachtdecreet, geregeld en de onroerende goederen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vallen nog steeds onder de federale pachtwet uit 1969, die in 1988 voor het laatst grondig werd gewijzigd. Landbouwers die over de gewestgrenzen heen onroerende goederen pachten worden dus minstens met 2 verschillende pachtwetgevingen geconfronteerd.
Belangrijke verschillen
Tussen de 3 pachtwetgevingen in België zijn er belangrijke verschillen. In Vlaanderen werd geopteerd voor een volledig nieuw Vlaams Pachtdecreet, maar in het Waalse Gewest is dat niet het geval. Er is immers géén volwaardig nieuw ‘Waals Pachtdecreet’ dat het federale stelsel volledig opzijschuift. Men koos er in het Waalse Gewest voor om te werken met de historische federale tekst, aangepast door recente Waalse decreten. Een en ander heeft regionaal verschillende regels in de hand gewerkt. Dit heeft dan weer tot gevolg dat een zogenaamde grensboer alert zal moeten zijn voor zijn situatie en vooral voor de rechten en verplichtingen die hij heeft als pachter.
Het belangrijkste verschil is wellicht wel de manier waarop de pachter moet reageren op een opzegbrief die hem wordt betekend. Net als onder de oude federale Pachtwet geldt in Vlaanderen onder het Vlaamse Pachtdecreet dat een pachter die niet reageert op een opzegbrief, geacht wordt om die te betwisten. Dat noopt de opzeggende verpachter ertoe om een procedure tot geldigverklaring te volgen. Doet de verpachter dat niet, dan vervalt zijn opzeg. In het Waalse Gewest geldt net een omgekeerd systeem. De opzegging van pacht van Waalse gronden gegeven door de verpachter die door de pachter niet is betwist, is geldig. In geval van verpachting van Waalse onroerende goederen kan de pachter de opzegging betwisten door de zaak binnen de 3 maanden na de kennisgeving van de opzegging aanhangig te maken bij de vrederechter. De opzegbrief voor Waalse pachtgronden moet op straffe van nietigheid een vermelding bevatten van de procedure die gevolgd moet worden om de opzegging te betwisten.
Pachtgronden in het buitenland
Op pachtgronden in Nederland, Frankrijk of Duitsland is de Belgische pachtwetgeving natuurlijk niet van toepassing. Elk van deze buurlanden beschikt over haar eigen wetgevingen, telkens met haar eigen klemtonen. Zo heeft Duitsland bijvoorbeeld een regelgeving die veel meer contractuele vrijheid biedt aan de partijen en die de markt meer laat spelen voor de bepaling van de pachtprijs. Het zal voor grensboeren met pachtgronden in het buitenland zaak zijn om zich goed te informeren over de toepasselijke wetgeving in het land waar zij gronden huren.
Bevoegde rechter
Naast de problematiek van de toepasselijke pachtwetgeving is er ook nog het probleem van de bevoegde rechter. Wanneer de pachter in het Vlaamse Gewest zijn landbouwbedrijf heeft, maar ook pachtgronden gebruikt in het Waalse Gewest, dan zal de vrederechter van het kanton waar de landbouwer zijn bedrijfszetel heeft, bevoegd zijn. Deze bevoegdheid volgt uit art. 628, 15° van het Gerechtelijk Wetboek, dat bepaalt dat “de rechter van de plaats van de bedrijfszetel van de huurder, als de bedrijfszetel zich in België bevindt” bevoegd is. Maar wanneer een landbouwer uit Frankrijk, Nederland of Duitsland grond in België komt pachten, is de rechter van de plaats waar het gepachte goed gelegen is bevoegd.
